Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych: kto wnioskuje i kiedy

Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych: zasada i granice

Przepisami techniczno-budowlanymi są m.in. warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, oraz warunki techniczne użytkowania obiektów (art. 7 ust. 1); warunki techniczne obiektów określają w rozporządzeniach właściwi ministrowie (art. 7 ust. 2), a warunki użytkowania mogą określić w rozporządzeniach (ust. 3). W przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od tych przepisów (art. 9 ust. 1). Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego ograniczenia dostępności dla potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami; nie może też powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych ani stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych. Odstępstwa nie dopuszcza się w postępowaniach z rozdziału 5b, czyli w postępowaniach w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (art. 9 ust. 5). Treści warunków technicznych ten serwis nie omawia i nie ocenia, czy konkretne rozwiązanie wymaga odstępstwa.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 7 ust. 1 pkt 1; Prawo budowlane, art. 7 ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 9 ust. 1; Prawo budowlane, art. 9 ust. 1; Prawo budowlane, art. 9 ust. 5.

Zgoda na odstępstwo: kto wnioskuje i kiedy się to dzieje

Zgody na odstępstwo, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, udziela albo odmawia jej udzielenia w drodze postanowienia organ administracji architektoniczno-budowlanej, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo decyzji o zmianie pozwolenia (art. 9 ust. 2). Wniosek do ministra o upoważnienie składa organ, nie inwestor, i robi to przed wydaniem decyzji o pozwoleniu lub o zmianie pozwolenia (ust. 3). Wniosek zawiera m.in. charakterystykę obiektu, opinię organu wraz ze szczegółowym uzasadnieniem konieczności odstępstwa oraz propozycje rozwiązań zamiennych, jeżeli istnieją możliwości techniczne (to brzmienie obowiązuje od 20 września 2026 r.); dla obiektów wpisanych do rejestru lub do gminnej ewidencji zabytków oraz usytuowanych na obszarach objętych ochroną konserwatorską dołącza się pozytywną opinię wojewódzkiego konserwatora zabytków, przy odstępstwie od przepisów o bezpieczeństwie pożarowym ekspertyzę rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz, dla obiektów istotnych ze względu na ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 6g ustawy o ochronie przeciwpożarowej, postanowienie z art. 6a ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej (pkt 5 lit. b), a przy odstępstwie od wymagań higienicznych i zdrowotnych pozytywną opinię państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego (ust. 3 pkt 1-6). Minister może uzależnić upoważnienie od dodatkowych warunków (ust. 4). Postanowienie udzielające zgody na odstępstwo, jeżeli zostało wydane, wchodzi do projektu architektoniczno-budowlanego (art. 34 ust. 3 pkt 2 lit. j). Jeżeli roboty budowlane z art. 29 ust. 1-4 wymagają zgody na odstępstwo, inwestor występuje z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 29 ust. 5a), czyli zgłoszenie nie wystarcza. Ustawa nie opisuje tu wniosku inwestora o odstępstwo ani terminu rozstrzygnięcia; ten serwis nie ocenia szans na zgodę.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 9 ust. 2; Prawo budowlane, art. 9 ust. 3; Prawo budowlane, art. 9 ust. 3 pkt 3; Prawo budowlane, art. 9 ust. 3 pkt 4; Prawo budowlane, art. 9 ust. 3 pkt 5; Prawo budowlane, art. 9 ust. 3 pkt 6; Prawo budowlane, art. 9 ust. 4; Prawo budowlane, art. 34 ust. 3 pkt 2; Prawo budowlane, art. 29 ust. 5a.

Istniejący budynek: rozwiązania zamienne bez zgody na odstępstwo

Przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie lub zmianie sposobu użytkowania istniejących obiektów oraz przy dostosowywaniu ich do wymagań ochrony przeciwpożarowej rozwiązania zamienne w stosunku do wymagań ochrony przeciwpożarowej stosuje się na podstawie zgody udzielonej w postanowieniu, o którym mowa w art. 6a ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, bez wymogu uzyskiwania zgody na odstępstwo z art. 9 ust. 2 (art. 9 ust. 6). Od 20 września 2026 r. przy przebudowie lub zmianie sposobu użytkowania istniejących obiektów rozwiązania zamienne w zakresie higieny i zdrowia stosuje się na podstawie zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, w zakresie ochrony środowiska na podstawie pozytywnej opinii wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy na podstawie zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy, także bez zgody na odstępstwo (ust. 7). Takie rozwiązania zamienne po spełnieniu określonych warunków zamiennych nie mogą powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w obiektach użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego ograniczenia dostępności, ani pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych oraz stanu środowiska (ust. 8). Ustawy o ochronie przeciwpożarowej ten serwis nie omawia, więc trybu z jej art. 6a nie opisujemy.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 9 ust. 6; Prawo budowlane, art. 9 ust. 7 pkt 1; Prawo budowlane, art. 9 ust. 7 pkt 2; Prawo budowlane, art. 9 ust. 7 pkt 3; Prawo budowlane, art. 9 ust. 8.