Kontrola nadzoru budowlanego: wstęp na budowę, dokumenty i ekspertyzy

Kto jest organem: starosta, nadzór budowlany, wojewoda

Zadania administracji architektoniczno-budowlanej wykonują starosta, wojewoda i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, a zadania nadzoru budowlanego powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, wojewoda przy pomocy wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (art. 80 ust. 1 i 2). Organem administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej instancji jest co do zasady starosta (art. 82 ust. 2); wojewoda jest organem wyższego stopnia, a w sprawach wymienionych w art. 82 ust. 3 (m.in. obiekty na terenach zamkniętych, na obszarze kolejowym, drogi krajowe i wojewódzkie) organem pierwszej instancji. Do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu pierwszej instancji należą zadania z przepisów wskazanych w art. 83 ust. 1, m.in. z art. 48–51; organem wyższego stopnia jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego (ust. 2). W uproszczeniu zgłoszenia robót trafiają do organu administracji architektoniczno-budowlanej (art. 30 ust. 1b), a sprawy z ustawy niezastrzeżone dla innych organów należą do tego organu (art. 82 ust. 1), co do zasady do starosty (art. 82 ust. 2); kontrole prowadzi nadzór budowlany, a czynności kontrolne mogą podejmować także organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 81 ust. 4); sprawy z art. 48–51 należą do powiatowego inspektora, a w sprawach z art. 82 ust. 3 i 4 do wojewódzkiego inspektora (art. 83 ust. 1 i 3). Który urząd obsługuje Twój powiat albo miasto, sprawdzisz na stronie powiatu lub w urzędzie.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 80 ust. 1; Prawo budowlane, art. 80 ust. 2 pkt 1; Prawo budowlane, art. 82 ust. 2; Prawo budowlane, art. 82 ust. 3; Prawo budowlane, art. 83 ust. 1; Prawo budowlane, art. 83 ust. 1; Prawo budowlane, art. 83 ust. 2; Prawo budowlane, art. 30 ust. 1b.

Prawo wstępu na budowę i do obiektu oraz kto jest przy kontroli

Organy nadzoru budowlanego lub osoby działające z ich upoważnienia mają prawo wstępu do obiektu budowlanego oraz na teren budowy i zakładu pracy (art. 81a ust. 1). Czynności kontrolne przeprowadza się w obecności inwestora, kierownika budowy lub robót, kierownika zakładu pracy lub wyznaczonego pracownika, bądź osób przez nich upoważnionych, albo w obecności właściciela lub zarządcy obiektu, a w lokalu mieszkalnym w obecności pełnoletniego domownika i przedstawiciela administracji lub zarządcy budynku (ust. 2). Przy kontroli podmiotu niebędącego przedsiębiorcą, w razie nieobecności tych osób, w uzasadnionych przypadkach czynności mogą być dokonywane w obecności przywołanego pełnoletniego świadka (ust. 3). Art. 81a nie opisuje, co się dzieje, gdy kontrolowany nie wpuści kontrolujących, ani nie przewiduje wcześniejszego zawiadomienia o kontroli; te kwestie mogą wynikać z innych przepisów, których ten serwis nie omawia.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 81a ust. 1; Prawo budowlane, art. 81a ust. 1 pkt 1; Prawo budowlane, art. 81a ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 81a ust. 2; Prawo budowlane, art. 81a ust. 2; Prawo budowlane, art. 81a ust. 3.

Co obejmuje kontrola nadzoru budowlanego

Do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, w szczególności zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia przy wykonywaniu robót i utrzymywaniu obiektów, zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz stosowania wyrobów budowlanych zgodnie z art. 10 (art. 81 ust. 1 pkt 1). Organy mogą dokonywać czynności kontrolnych, a protokolarne ustalenia z tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w prawie budowlanym (art. 81 ust. 4). Kontrola przestrzegania i stosowania przepisów obejmuje kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę, sprawdzanie, czy osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mają właściwe uprawnienia, oraz sprawdzanie wyrobów stosowanych przy robotach (art. 84a ust. 1). Nadzór budowlany kontroluje też działanie organów administracji architektoniczno-budowlanej (art. 84 ust. 1 pkt 2).

Podstawa: Prawo budowlane, art. 81 ust. 1 pkt 1; Prawo budowlane, art. 81 ust. 1 pkt 1; Prawo budowlane, art. 81 ust. 4; Prawo budowlane, art. 81 ust. 4; Prawo budowlane, art. 84 ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 84a ust. 1 pkt 1; Prawo budowlane, art. 84a ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 84a ust. 1 pkt 3.

Żądanie dokumentów, ocen technicznych i ekspertyz

Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu informacji lub udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu oraz świadczących, że wyroby stosowane przy robotach zostały wprowadzone do obrotu lub udostępnione na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi (art. 81c ust. 1). Uczestnikami procesu budowlanego są inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant oraz kierownik budowy lub kierownik robót (art. 17). Gdy powstaną uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót, a także stanu technicznego obiektu, organ może w drodze postanowienia nałożyć obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz; koszty ponosi osoba zobowiązana (art. 81c ust. 2). Na takie postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 3). Gdy żądanych ocen lub ekspertyz nie dostarczono w terminie albo wyjaśniają sprawę niedostatecznie, organ może zlecić ich wykonanie na koszt osoby zobowiązanej (ust. 4). Terminów zażalenia ani kar ten serwis nie omawia.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 81c ust. 1; Prawo budowlane, art. 81c ust. 1 pkt 1; Prawo budowlane, art. 81c ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 17; Prawo budowlane, art. 81c ust. 2; Prawo budowlane, art. 81c ust. 2; Prawo budowlane, art. 81c ust. 3; Prawo budowlane, art. 81c ust. 4.