Inwestor, projektant i plan BIOZ: kto za co odpowiada przy budowie

Obowiązki inwestora i uczestnicy procesu budowlanego

Uczestnikami procesu budowlanego są inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant oraz kierownik budowy lub kierownik robót (art. 17). Do obowiązków inwestora należy zorganizowanie procesu budowy, z uwzględnieniem zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a w szczególności zapewnienie: opracowania projektu budowlanego i, stosownie do potrzeb, innych projektów; objęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy; opracowania planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia; wykonania i odbioru robót budowlanych; w przypadkach uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania robót lub warunkami gruntowymi nadzoru nad wykonywaniem robót, wszystko przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych (art. 18 ust. 1). Inwestor może ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego na budowie (ust. 2) i może zobowiązać projektanta do sprawowania nadzoru autorskiego (ust. 3). Art. 18 ust. 1 pkt 2 mówi o zapewnieniu kierownika budowy, ale nie rozstrzyga, jak ten obowiązek wygląda przy robotach, dla których kierownika w ogóle się nie ustanawia (zob. poradnik o kierowniku budowy); w takiej sytuacji zapytaj organ.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 17; Prawo budowlane, art. 18 ust. 1; Prawo budowlane, art. 18 ust. 1 pkt 1; Prawo budowlane, art. 18 ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 18 ust. 1 pkt 3; Prawo budowlane, art. 18 ust. 1 pkt 4; Prawo budowlane, art. 18 ust. 1 pkt 5; Prawo budowlane, art. 18 ust. 1 pkt 5; Prawo budowlane, art. 18 ust. 2; Prawo budowlane, art. 18 ust. 3.

Co robi projektant i czym jest nadzór autorski

Do podstawowych obowiązków projektanta należy m.in. opracowanie projektu budowlanego zgodnie z wymaganiami ustawy, decyzjami administracyjnymi, przepisami i zasadami wiedzy technicznej (art. 20 ust. 1 pkt 1), określenie obszaru oddziaływania obiektu (pkt 1c), uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń rozwiązań projektowych (pkt 2) oraz wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu (pkt 3). Projektant sprawuje nadzór autorski na żądanie inwestora lub organu administracji architektoniczno-budowlanej: stwierdza w toku robót zgodność realizacji z projektem i uzgadnia możliwość wprowadzenia rozwiązań zamiennych zgłoszonych przez kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego (pkt 4). Organ może w decyzji o pozwoleniu na budowę nałożyć na inwestora obowiązek zapewnienia nadzoru autorskiego (a także obowiązek ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego) w przypadkach uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania obiektu lub robót bądź przewidywanym wpływem na środowisko (art. 19 ust. 1); rodzaje obiektów i kryteria dla organu określa rozporządzenie z art. 19 ust. 2, którego ten serwis nie omawia. Jeżeli organ nie nałoży takiego obowiązku w decyzji o pozwoleniu na budowę, inwestor może sam zobowiązać projektanta do nadzoru autorskiego (art. 18 ust. 3); art. 20 ust. 1 pkt 4 wspomina też o żądaniu organu, ale ustawa nie opisuje tu innego trybu takiego żądania niż art. 19 ust. 1.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 20 ust. 1 pkt 1; Prawo budowlane, art. 20 ust. 1 pkt 1c; Prawo budowlane, art. 20 ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 20 ust. 1 pkt 3; Prawo budowlane, art. 20 ust. 1 pkt 4; Prawo budowlane, art. 20 ust. 1 pkt 4; Prawo budowlane, art. 19 ust. 1; Prawo budowlane, art. 19 ust. 1; Prawo budowlane, art. 18 ust. 3.

Sprawdzenie projektu przez osobę z uprawnieniami

Projektant zapewnia sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego oraz technicznego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności (art. 20 ust. 2). Obowiązek ten nie dotyczy zakresu objętego sprawdzaniem i opiniowaniem na podstawie przepisów szczególnych ani projektów obiektów budowlanych o prostej konstrukcji, jak budynki mieszkalne jednorodzinne oraz niewielkie obiekty gospodarcze, inwentarskie i składowe (ust. 3). Wyliczenie w ust. 3 pkt 2 jest przykładowe („jak”); ustawa nie definiuje prostej konstrukcji, więc czy Twój obiekt do niej należy, ustal z projektantem albo organem.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 20 ust. 2; Prawo budowlane, art. 20 ust. 3 pkt 1; Prawo budowlane, art. 20 ust. 3 pkt 2.

Prawa projektanta na budowie: wpis do dziennika i wstrzymanie robót

W trakcie realizacji budowy projektant ma prawo wstępu na teren budowy i dokonywania zapisów w dzienniku budowy dotyczących jej realizacji (art. 21 ust. 1 pkt 1) oraz żądania wpisem do dziennika budowy wstrzymania robót w razie stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia albo wykonywania ich niezgodnie z projektem (pkt 2). Przy robotach, dla których nie prowadzi się dziennika budowy, to uprawnienie jest realizowane przez zawiadomienie właściwego organu nadzoru budowlanego o wystąpieniu tych przesłanek (ust. 2).

Podstawa: Prawo budowlane, art. 21 ust. 1 pkt 1; Prawo budowlane, art. 21 ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 21 ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 21 ust. 1 pkt 2; Prawo budowlane, art. 21 ust. 2; Prawo budowlane, art. 21 ust. 2.

Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (BIOZ): kiedy jest potrzebny

Kierownik budowy jest obowiązany, w oparciu o informację sporządzoną przez projektanta (art. 20 ust. 1 pkt 1b), sporządzić lub zapewnić sporządzenie, przed rozpoczęciem budowy, planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (art. 21a ust. 1); zapewnienie opracowania planu należy do obowiązków inwestora (art. 18 ust. 1 pkt 3). Plan sporządza się, jeżeli w trakcie budowy wykonywany będzie przynajmniej jeden z rodzajów robót wymienionych w ust. 2, albo roboty mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych i jednocześnie będzie przy nich zatrudnionych co najmniej 20 pracowników, albo ich pracochłonność przekroczy 500 osobodni (ust. 1a). Wśród rodzajów robót z ust. 2 są m.in. roboty, których charakter, organizacja lub miejsce prowadzenia stwarza szczególnie wysokie ryzyko zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi, w szczególności przysypania ziemią lub upadku z wysokości (pkt 1), oraz roboty prowadzone w pobliżu linii wysokiego napięcia lub czynnych linii komunikacyjnych (pkt 4). Ustawa nie rozstrzyga, czy konkretne roboty (na przykład remont dachu) stwarzają „szczególnie wysokie ryzyko”; zapytaj kierownika budowy lub projektanta. Wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy określają odrębne przepisy, których ten serwis nie omawia.

Podstawa: Prawo budowlane, art. 20 ust. 1 pkt 1b; Prawo budowlane, art. 21a ust. 1; Prawo budowlane, art. 18 ust. 1 pkt 3; Prawo budowlane, art. 21a ust. 1a pkt 1; Prawo budowlane, art. 21a ust. 1a pkt 2; Prawo budowlane, art. 21a ust. 2 pkt 1; Prawo budowlane, art. 21a ust. 2 pkt 4; Prawo budowlane, art. 21a ust. 3.